Phát hiện mới có thể khiến sách giáo khoa phải viết lại: Phổi không chỉ giúp chúng ta hô hấp, nó còn tạo máu

  25/03/2017

Nghiên cứu đã lật đổ một quan niệm truyền thống trong y học.

 

Trong một nghiên cứu vừa đăng trên tạp chí Nature ngày hôm nay, các nhà khoa học tại Đại học California đã công bố một phát hiện mang tính đột phá. Điều này có thể khiến nhiều cuốn sách giáo khoa và sinh học phổ thông phải được viết lại.

Cụ thể, trong quá trình quan sát cơ thể chuột bằng một siêu kính hiển vi, các nhà khoa học nhận thấy phổi của chúng liên tục sản sinh ra hơn 10 triệu tế bào máu tiểu cầu mỗi giờ. Con số chiếm một tỷ trọng rất lớn trong hệ thống tuần hoàn của động vật.

Phát hiện này đi ngược lại giả thuyết kéo dài hàng thập kỷ tới nay, cho rằng tủy xương là nơi duy nhất, sản sinh ra tất cả máu trong cơ thể con người cũng như mọi động vật có vú.

 


Phổi không chỉ giúp chúng ta hô hấp, nó còn tạo máu

Phổi không chỉ giúp chúng ta hô hấp, nó còn tạo máu

 

Phát hiện này chắc chắn sẽ cho chúng ta thấy một cái nhìn phức tạp hơn về phổi – rằng nó không chỉ là cơ quan hô hấp, mà còn là một nhân tố quan trọng đóng góp vào quá trình tạo máu”, Mark R. Looney, một trong những tác giả nghiên cứu cho biết. “Những gì mà chúng ta quan sát thấy ở chuột gợi ý rằng phổi cũng có thể giữa vai trò quan trọng trọng quá trình hình thành máu ở người”.

Trước đây, các nhà khoa học cho rằng các tế bào sinh máu gọi là megakaryocyte đều nằm trong tủy xương. Nhưng cuối cùng, một số lượng của tế bào này lại được xác định trong phổi, và tuyệt vời hơn chúng cũng có thể sản sinh tiều cầu.

Ở tủy xương, một quy trình được gọi là haematopoiesis (tạo máu) sẽ sản sinh ra nhiều loại tế bào máu như tế bào hồng cầu, bạch cầu cho tới tiểu cầu. Trong đó, hồng cầu mang oxy đi khắp cơ thể, bạch cầu làm nhiệm vụ miễn dịch và tiểu cầu là thành phần cần thiết giúp đông máu khi mạch hở.

Tuy nhiên, khi theo dõi các tế bào tạo máu megakaryocyte ở phổi, các nhà khoa học nhận thấy hoạt động của nó cũng sản sinh ra không chỉ một số, mà là lượng lớn tiểu cầu cho toàn bộ cơ thể. Đột nhiên, họ chợt nhận ra mình đã bỏ qua một quá trình sinh học thực sự quan trọng trong suốt nhiều thập kỷ. Không có một bộ sách giáo khoa nào đề cập về vấn đề này.

 


Tế bào megakaryocyte cư trú cả trong phổi động vật có vú, và chúng ở đó để sản sinh tiểu cầu

Tế bào megakaryocyte cư trú cả trong phổi động vật có vú, và chúng ở đó để sản sinh tiểu cầu

 

Khám phá chỉ được thực hiện bởi một công nghệ theo dõi rất tiên tiến được gọi là chụp ảnh quang tuyến 2 photon. Trong đó, các nhà khoa học thực hiện chèn một chất chỉ thị, protein huỳnh quang phát sáng xanh, vào bộ gen của chuột.

Các protein được lấy từ các loài động vật có khả năng phát sáng xanh tự nhiên như sứa. Và chúng chỉ đóng vai trò chỉ thị chứ không hề gây ảnh hưởng đến tế bào sống.

Kỹ thuật này cho phép các tiểu cầu của chuột phát ra ánh sáng huỳnh quang và các nhà khoa học có thể quan sát sự di chuyển của chúng, sử dụng kỹ thuật chụp ảnh quang tuyến trong thời gian thực. Nhờ vậy mà, những điều chưa từng thấy đã được phát hiện, một lượng tế bào megakaryocyte rất lớn cư trú trong mô phổi.

"Khi chúng tôi phát hiện ra số lượng tế bào megakaryocyte này đang sống trong phổi, chúng tôi biết ngay, mình sẽ phải theo dõi sát hiện tượng này”, Emma Lefrancais, một trong số những nhà nghiên cứu cho biết.

Phát hiện sau đó còn bất ngờ hơn nữa. Những tế bào megakaryocyte này sản sinh một lượng tiểu cầu cực lớn, hơn 10 triệu đơn vị mỗi giờ. Điều đó có nghĩa là tới một nửa số tiểu cầu trong cơ thể chuột được sinh ra từ phổi chứ không phải tủy sống.

Nó dẫn đến một hình dung tương tự cho kịch bản trên người:

Các tế bào tiểu cầu không chỉ được sinh ra ở tủy sống, nó còn được tìm thấy từ phổi

Các thí nghiệm tiếp theo cũng cho thấy một lượng lớn các tế bào máu gốc đang ẩn mình ngay bên ngoài mô phổi. Đó là những tế bào tiền thân của megakaryocyte, mà cũng có chức năng tạo hồng cầu. Mật độ của các tế bào này tương đối lớn, những con chuột có khoảng 1 triệu tế bào trong phổi của chúng.

Theo dõi sát sao vòng tuần hoàn của megakaryocyte, các nhà khoa học nhận ra rằng chúng có thể bắt đầu từ tủy xương, sao đó đi đến phổi. Ở phổi, các tế bào này bắt đầu sản xuất ra tiểu cầu.

Điều này thật hấp dẫn”, Guadalupe Ortiz-Muñoz, đồng tác giả nghiên cứu cho biết. “Có thể phổi là một lò phản ứng sinh học lý tưởng cho việc sản sinh tiểu cầu. Có thể là do mô hình lực cơ học của máu, mà cũng có thể xuất phát từ một tín hiệu phân tử mà chúng ta vẫn chưa biết đến”.

Bước tiếp đó trong nghiên cứu, các nhà khoa học muốn kiểm tra xem khám phá của họ có thể được ứng dụng vào điều trị bệnh về phổi, cũng như các căn bệnh liên quan đến thiếu máu hay không.

Cụ thể, một số con chuột có nồng độ tiểu cầu thấp đã được cấy ghép phổi với các tế bào máu gốc, tiền thân của megakaryocyte. Quá trình này lập tức tỏ ra có hiệu quả khi tiểu cầu của chúng nhanh chóng phục hồi về mức bình thường. Hiệu quả điều trị được quan sát kéo dài suốt vài tháng.

 


Hơn một nửa tế bào tiểu cầu trong chuột có thể được sinh ra từ đây, phổi của chúng

Hơn một nửa tế bào tiểu cầu trong chuột có thể được sinh ra từ đây, phổi của chúng

 

Một thử nghiệm khác cũng mô phỏng những gì xảy ra để điều trị những con chuột có tủy xương không sản sinh được máu. Nhóm nghiên cứu đã tạo ra những con chuột không thể sản sinh tế bào máu gốc trong tủy. Sau đó, họ cấy ghép phổi chứa tế bào máu gốc cho chúng.

Cuối cùng, họ quan sát được các tế bào máu gốc di chuyển ngược từ phổi về tủy sống. Ở đó, chúng tiếp tục sản sinh tiểu cầu, bạch cầu, tế bào B và tế bào T cho cơ thể chuột. Hiệu ứng này được các nhà nghiên cứu đánh giá là rất quan trọng.

Bây giờ, để biết chắc quá trình tương tự có làm việc trên người hay không, các thử nghiệm sẽ phải được mở rộng. Tuy nhiên, nghiên cứu tiên phong này đã tạo cho chúng ta căn cứ mạnh mẽ để tin rằng phổi và tủy xương đã phối hợp với nhau để sản xuất máu cho cơ thể.

Nghiên cứu đã lật đổ một quan niệm truyền thống trong y học, rằng chỉ có tủy sống mới là nơi sản sinh tế bào máu cho cơ thể. Phát hiện này thực sự sẽ mở đường cho nhiều cuộc thăm dò chuyên sâu hơn vào chức năng tạo máu của phổi. Cuối cùng, những ứng dụng hứa hẹn mà nó tạo ra cho y học chắc chắn không hề nhỏ.

Tham khảo ScienceAlert

Bình luận

Tin tức mới

Xem tất cả

Sự thật chỉ ăn gạo lứt muối mè sẽ khỏi ung thư?

Không ít người mang trong mình khối u, bệnh ung thư và cả những em nhỏ bị ung thư cũng được gia đình chỉ cho ăn gạo lứt muối mè, không ăn thịt cá… với quan niệm như vậy khối u sẽ tự "chết" vì bị bỏ đói. Liệu đây có phải cách hay để chữa trị ung thư?

Tiếng ù trong tai có thể giết chết bạn bất cứ lúc nào

Nữ diễn viên 36 tuổi Andrea Syron sống tại Michigan, Mỹ đã phải trải qua phẫu thuật nguy hiểm để ngăn chặn "quả bom hẹn giờ" trong não cô, thứ có thể giết chết cô bất cứ lúc nào nhưng bị các bác sĩ chẩn đoán nhầm là dị ứng, Dailymail đưa tin.

5 năm không sốt: Nên cẩn thận với hai loại bệnh ung thư

Theo mạng tin Hoàn cầu của Trung Quốc, nếu trong một thời gian dài không sốt thì chúng ta đừng vội nghĩ mình có một cơ thể khỏe mạnh. Trên thực tế, đây lại không phải là một chuyện tốt, có thể ung thư đang gõ cửa cơ thể của chúng ta.

Tăng cân giúp não to lên

Trọng lượng cơ thể gia tăng là một nhân tố quan trọng giúp con người gia tăng kích cỡ não và bước ra khỏi “thế giới” linh trưởng.

Tại sao chúng ta càng gãi càng ngứa?

Có lẽ với nhiều người, đây chỉ là một triệu chứng đơn thuần. Tuy nhiên đằng sau nó là những vấn đề phức tạp liên quan đến não bộ và các xung thần kinh cảm giác.

50% thuốc bán trên Internet là thuốc giả

Thông tin này được đưa ra tại hội thảo Hội thảo Nâng cao sức khỏe người bệnh: Tầm quan trọng của chất lượng và phát minh trong lĩnh vực dược phẩm được tổ chức tại Hà Nội ngày 16/3.

Đây là tộc người có trái tim khỏe nhất thế giới

Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng, người Tsimané tại Bolivia, có tỉ lệ mắc bệnh tim thấp nhất trên thế giới. Trên thực tế, một người Tsimané 80 tuổi, sớ hữu trái tim khỏe hơn nhiều so với một người Mỹ 55 tuổi.

Công nghệ in 3D giúp tái tạo 100% mô hình quả tim người

Mô hình quả tim chế tạo bằng công nghệ in 3D đã cứu sống tính mạng của 1 bé trai 14 tháng tuổi trong 1 ca phẫu thuật tim. Đây là kết quả chế tạo của các kỹ sư tại trường khoa học kỹ thuật J.B Speed trực thuộc Đại học Louisville.

Bạn nên chấm dứt ngay 5 quan niệm sai lầm này về thực phẩm

Có phải cứ dầu thực vật là sẽ tốt cho sức khỏe? Đã từ lâu, chúng ta được nghe rất nhiều lời khuyên liên quan đến thực phẩm. Nhiều trong số đó đã trở thành niềm tin trong suốt một thời gian dài. Tuy nhiên, liệu tất cả những gì bạn học được về thực phẩm

Tử cung nhân tạo - Khi máy móc tạo ra được... con người

Việc sáng tạo ra tử cung nhân tạo là một tiến bộ khoa học đáng ghi nhận, nhưng giống như trí tuệ nhân tạo nếu con người không biết cách kiểm soát những phát minh một cách hợp lý thì đó chắc chắn là ngày tận cùng của nhân loại.

Bệnh hiếm Kawasaki bỗng dưng... không còn hiếm

Trong vòng một tháng nay, tại Bệnh viện (BV) Nhi Trung ương, số ca mắc bệnh Kawasaki bỗng nhiên tăng đột biến. Từng được xem là căn bệnh “lạ và hiếm”, Kawasaki tiềm ẩn nhiều nguy cơ vì gây tổn thương tim, ảnh hưởng tới tính mạng của trẻ.

Trầm cảm làm tăng nguy cơ bệnh tim

Một nghiên cứu lớn gồm hơn 3,2 triệu người cho thấy, những người bị bệnh tâm thần nặng (SMI), gồm tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm, tăng 53% nguy cơ bị bệnh tim mạch so với những người không mắc bệnh tâm thần.

2 năm trước tạo ra não mini nhân tạo, chính các nhà khoa học cũng không ngờ ngày hôm nay nó có thể tự sản sinh mạch máu

Năm 2015, các nhà khoa học tại Đại học Brown đã phát triển thành công một loại “não mini” từ mô hình được tạo ra từ việc cấy ghép 3D các tế bào thần kinh sống. Mục đích ban đầu của các nhà khoa học là tạo ra loại vật mẫu thí nghiệm mới có thể giúp giảm th

Vùng đất 900 năm không có ai mắc ung thư

Ở đó, khoảng cách cha con có thể lên tới 90 tuổi. 100 tuổi vẫn được coi ở độ tuổi trưởng thành, phụ nữ 80 tuổi trông trẻ như mới ngoài 40. Những cụ ông, cụ bà 130 tuổi vẫn lao động hăng say và nhiều người sống tới 145 tuổi.

Những cơn mưa phóng thích 800.000 nghìn tỷ vi khuẩn mặt đất vào không khí, nhiều gần bằng số sao trong vũ trụ chúng ta biết

Đừng bao giờ nếm một cơn mưa, nếu bạn không muốn trở thành một kẻ thảm sát hàng loạt. Nếm một cơn mưa là bạn đang kết thúc số phận của hàng triệu vi khuẩn, trong chuyến phiêu lưu rời khỏi mặt đất của chúng. Một số vi khuẩn ấy, thậm chí, có thể "trả thù" b

Trung Quốc thử nghiệm thành công thiết bị điều chỉnh đường huyết từ xa bằng ứng dụng điện thoại - giải pháp cho bệnh nhân tiểu đường

Hãy tưởng tượng việc người bệnh tiểu đường có thể nói lời tạm biệt với những ống tiêm vật lý, thứ mà họ đang phải sử dụng để tiêm insulin vào cơ thể mỗi ngày. Thay vào đó, họ chỉ cần cài một ứng dụng trên điện thoại di động, là đã có khả năng theo dõi mức

Đây là 6 điều không nên nói với một người mắc ung thư

Đối mặt và trò chuyện với một người mắc ung thư không phải là điều dễ dàng. Trong nhiều trường hợp, tâm lý của họ trở nên rất phức tạp. Khi đó, ngay cả bạn bè và những người thân thiết nhất của bệnh nhân cũng phải cảm thấy bối rối.

10 cách đường gây hại cho sức khỏe của bạn

Đường là một loại thực phẩm có thể quyến rũ bất cứ ai bởi hương vị ngọt ngào của nó. Đây cũng là một nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể. Tuy nhiên, việc bạn tiêu thụ quá nhiều đường sẽ gây tác hại khôn lường đến sức khỏe. Đó cũng chính là lí

Phá bỏ nguyên tắc tuần làm việc 40h, sắp xếp lại cuộc sống không theo mốc thời gian và kết quả bất ngờ cho những người thực hiện

Nguyên tắc làm việc 8 giờ/ngày, 5 ngày/tuần đã tồn tại cả trăm năm hóa ra không phải thứ gì dựa trên khoa học mà đơn giản chỉ là cách gia tăng lượng cầu cho hàng hóa tiêu dùng. Vậy thì chúng ta nên bố trí thời gian trong ngày như thế nào để đạt hiệu quả c

Rối loạn chức năng tuyến giáp liên quan đến suy tim

Nghiên cứu mới chỉ ra rằng những người bị suy giáp (tuyến giáp kém hoạt động) có nguy cơ cao bị suy tim nặng, người cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức) có thể dễ bị bất thường nhịp tim, thường là nhịp tim nhanh.

Người gầy, trẻ nhỏ cũng có thể mắc gan nhiễm mỡ

Bệnh gan nhiễm mỡ chủ yếu do rối loạn chuyển hóa tế bào gan gây ra. Nhiều người quan niệm gan nhiễm mỡ thường gặp ở những người uống nhiều rượu, bia, thừa cân, béo phì, song trên thực tế người gầy, trẻ nhỏ cũng bị mắc gan nhiễm mỡ.

Có bí mật gì trong bữa sáng của những người sống thọ?

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày, nhưng chỉ khi bạn thực hiện nó một cách khoa học. Dưới đây là vài gợi ý cho một thực đơn cung cấp nguồn năng lượng dồi dào mà những người khỏe mạnh và có tuổi thọ cao đã duy trì trong nhiều năm.

Suy hô hấp nặng hồi phục hoàn toàn nhờ tim phổi nhân tạo

Các bác sĩ Khoa hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai vừa cấp cứu thành công bệnh nhân bị suy hô hấp nặng, rối loạn đông máu, suy tuần hoàn và suy thận cấp. Hiện tại bệnh nhân đã phục hồi và được xuất viện. Theo các bác sĩ, nếu không được hỗ trợ chạy tim p

Mới chớm mùa nắng, bệnh ở trẻ đã gia tăng

Mỗi ngày 2 bệnh viện Nhi Đồng đang phải tiếp đón từ 9 - 10.000 lượt trẻ đến khám và điều trị. Bác sĩ cảnh báo, thời tiết bắt đầu vào mùa nắng nóng sẽ tạo điều kiện cho vi rút gây bệnh phát triển, phụ huynh cần tăng cường bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Cảnh giác đột ngột viêm cơ tim

Nghe bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị suy tim nặng, đe dọa tính mạng... thân nhân cứ ngỡ ngàng. Triệu chứng của bệnh này thường nhẹ như sốt, mệt mỏi, đau cơ nên dễ bị bỏ qua.

Những hiểu lầm phổ biến về muối

Muối là thực phẩm quen thuộc trong gian bếp mỗi nhà. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng có những nhìn nhận đúng về muối. Dưới đây là những hiểu lầm thường gặp về muối.

Phát hiện gen gây đột tử ở người trẻ tuổi

Các nhà nghiên cứu Canada, Nam Phi và Ý đã xác định được một gen mới có thể gây đột tử ở thanh niên và các vận động viên. Đó là gen CDH2 gây bệnh cơ tim tâm thất phải gây loạn nhịp (ARVC), một rối loạn di truyền khiến cho tim bệnh nhân ngừng đập và là ngu

Những trường hợp cần hạn chế tỏi

Tỏi có chứa một hợp chất gọi là allicin, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ăn tỏi giúp hạ huyết áp cao, đồng thời hạn chế hình thành angiotensin II, một loại hormone làm giãn nở các mạch máu.