Loài người là loài động vật duy nhất có cằm, mà vẫn chẳng ai biết tại sao lại thế

  19/05/2017

Một ý tưởng từ thế kỉ trước nói rằng cằm là sự thích nghi của việc phản hồi lại những cú đấm thẳng vào mặt.

 

Lợn không có cằm. Chó không có cằm. Chẳng loài động vật nào có cằm, trừ chúng ta.

Phần hàm dưới của vượn hay tinh tinh dốc ngược lại từ răng cửa. Cũng như hàm của những loài vượn người khác như Homo erectus. Ngay cả hàm của loài Neanderthal cũng phẳng lì trên một mặt phẳng thẳng đứng. Chỉ có loài người hiện đại có hàm dưới kết thúc với một phần xương nhô ra khiêu khích. Một thứ lạ lẫm. Một cái cằm.

“Chỉ duy nhất loài người có cằm thực sự rất kì lạ,” trích lời Jame Pampush của Đại học Duke. “Khi bạn nhìn vào những thứ chỉ của riêng con người, ta không thể nhìn vào bộ não lớn hay đứng bằng hai chân vì những người họ hàng đã tuyệt chủng của ta cũng có nó. Nhưng chúng không có cằm. Và rõ ràng ai cũng có thứ này.” Thực sự, trừ những trường hợp hiếm hoi của dị tật bẩm sinh, ai cũng sẽ có cằm. Tất nhiên, có người cằm to, có người cằm nhỏ, có người nhiều hay ít thịt ở khu vực đó. Nhưng nếu bỏ chỗ thịt đó ra và nhìn vào xương hàm – mà có khi cũng chẳng cần làm vậy – bạn vẫn sẽ thấy một cái cằm.

Vấn đề nằm ở chỗ, cằm không đơn giản chỉ là “phần đáy của khuôn mặt” hay “phần phía trước của hàm dưới.” Nó là một cục xương đặc biệt nhô ra phía trước phần hàm dưới. Hãy thử Google hình ảnh với từ khóa “horse skull” hay “cat skull” và bạn sẽ thấy không có thứ như vậy tồn tại. Xương hàm trượt về phía sau rất nhiều từ phía hàm răng: không có cằm. Khi bạn vuốt ve “cằm” con mèo nhà mình, bạn đang vuốt hàm dưới của nó. Bạn có thể gọi đó là cằm, nhưng nó chẳng liên quan; và nó cũng không giải quyết được câu hỏi về tiến hóa vì sao chỉ duy nhất con người và một mình con người có phần nhô ra phía trước như vậy.

 


Đầu lâu của voi.

Đầu lâu của voi.

 

Với loài voi, sẽ phức tạp hơn chút. Hàm dưới của voi cũng có phần nhô ra phía trước nhìn cũng giống như cằm vậy. Nhưng, hàm dưới của chúng rất kì lạ. Voi có rất nhiều răng cửa tại hàm dưới bởi một vài nguyên do, tạo ra một khoảng trống nhìn vào giống như một phần xương nhô ra vậy. Chúng cũng có môi dưới rất dày và không khớp với đường viền của răng cửa như chúng ta, thay vào đó lại vều ra phía trước, thuôn vào một điểm. Bởi vậy phần phía trước của xương hàm có một chức năng rõ ràng: điểm tựa và nền tảng cho cái môi kì dị này.

Vậy, tại sao chúng ta lại có cằm?

Vẫn chưa có câu trả lời chắc chắn, cũng không phải tại không ai nỗ lực. Các nhà sinh học tiến hóa đã đưa ra các giả truyết qua hàng thế kỉ, và Pampush cũng đã xem lại những ý tưởng lớn nhất, cùng với David Daeling. “Chúng tôi thấy rằng, vì một lí do nào đó, những giả thuyết này không ổn cho lắm,” ông nói.

Lời giải thích được phổ biến nhiều nhất là cằm chính là sự thích nghi của việc nhai – chúng làm giảm những áp lực khi hàm thực hiện hành động nghiền. Nhưng Pampush thấy rằng, thực ra, cằm còn khiến mọi thứ tệ hơn. Hàm dưới vốn gồm hai phần nối với nhau ở trung tâm; khi ta nhai, ta nén chặt phần xương phía ngoài tại điểm nối này (gần môi) và kéo những xương phía trong lên (gần lưỡi). Khi mà xương sẽ chắc khỏe hơn khi bị nén hơn là kéo giãn, ta sẽ muốn củng cố phía bên trong điểm nối chứ không phải bên ngoài. Nói cách khác, bạn sẽ muốn một thứ ngược lại với cái cằm.

 

 

 

Người khác thì gợi ý cằm là thích nghi của việc nói chuyện: Nó ngăn lại lực mà ta tạo ra khi nói. Sau cùng, ngôn ngữ chính là một đặc điểm khiến ta tách riêng khỏi những loài động vật khác. Nhưng chẳng có bằng chứng đầy đủ nào về việc lưỡi có thể tạo ra một lực đủ lớn để có thể sinh ra một cục xương gia cố dày như vậy. “Và bất cứ loài thú có vú nào giao tiếp bằng tiếng kêu hay có hành động ăn uống phức tạp cần đến lưỡi đều trải nghiệm những biến dạng và áp lực tương tự, và chúng chẳng hề có cằm,” Pampush nói.

Vậy thì có thể là do giới tính? Đàn ông thường có cằm lớn hơn phụ nữ, và chiếc cằm lực lưỡng thường đồng nghĩa với sự thu hút. Phải chăng cằm chính là một đồ trang sức cho tính dục, cũng giống như gạc của hươu đực và đuôi của công, một cách để thu hút bạn tình hay kể cả dấu hiệu của một bạn tình chất lượng và khỏe mạnh. “Nhưng nếu như vậy, ta chính là loài động vật duy nhất mà cả hai giới tính đều có cùng một loại trang sức,” Pampush nói. Nói cách khác, đàn bà cũng có cằm. Hình dáng của cằm có thể liên quan nhiều đến giới tính, những nó không lí giải cho sự hiện diện của cằm. “Chúng có lẽ đã ở đó vì một lí do nào đó trước khi ta bàn về hình dạng của chúng.”

 

 

 

Và, cũng có những giả thuyết cho rằng “tái hiện hình ảnh của chọn lọc tự nhiên,” Pampush nói. Lấy ví dụ, một ý tưởng từ thế kỉ trước nói rằng cằm là sự thích nghi của việc phản hồi lại những cú đấm thẳng vào mặt. “Nếu vậy, loài người sẽ phải bị đấm vào mặt liên tục, và phải chịu những hậu quả đau đớn khi bị đấm mà không có cằm… chẳng thực tế chút nào,” Pampush nói. Chúng chẳng hề phân tán lực đồng đều, và dẫn đến vỡ mồm (hàm) luôn. Ngay cả khi tổ tiên của ta suốt ngày chỉ có đập vào mặt nhau, chúng sẽ phải có xương hàm được củng cố tròn trịa hơn nhiều.

Pampush ngờ rằng cằm chẳng phải là sự thích nghi. Ông nghĩ rằng chúng dường như là một “tường lửng” – một đặc điểm ngẫu nhiên chẳng có lợi ích gì từ chúng cả, nhưng là sản phẩm phụ của quá trình tiến hóa dựa theo một thứ gì khác.

Lấy ví dụ, khi con người tiến hóa, khuôn mặt của chúng ta ngắn lại, dáng đứng thẳng hơn. Sự thay đổi này khiến miệng của ta trở nên chật chội hơn. Để có không gian cho lưỡi và những mô mềm khác, và tránh bịt đường hô hấp, hàm dưới đã phát triển dốc ra phía trước, và cằm chính là tác dụng phụ. Vấn đề của ý tưởng này ở chỗ phía bên ngoài cằm không hề tuân theo đường nét của phía bên trong, và có một núm xương đặc biệt rất dày. Chẳng có gì liên quan tới “phương pháp tiết kiệm không gian” cả.

Một cách giải thích khác cho rằng cằm chính là phần còn sót lại của xương hàm khi tất cả mọi thứ thu nhỏ lại. Khi mà loài người cổ xưa bắt đầu nấu nướng và chế biến thức ăn, ta không cần dùng nhiều đến răng nữa, và kết qua là mọi thứ thu nhỏ lại. Chúng dần dần rút lại về phía khuôn mặt, trong khi một phần của hàm dưới đang giữ chúng lại không hề (hay, ít nhất là, thực hiện chậm hơn nhiều). Và từ đó: Cằm.

 

 

 

Stephen Jay Gould và Richard Lewontin, người đặt ra hình tượng tường lửng tiến hóa, cũng tán thành với giả thuyết này. Cũng như Nathan Holton của Đại học Iowa, vốn nghiên cứu về tiến hóa khuôn mặt. “Dường như sự xuất hiện của cái cằm vốn đã liên quan tới việc thu nhỏ khuôn mặt của con người trong hồng tích kì Pleistocene,” ông nói. “Trong trường hợp này, hiểu rõ vì sao khuôn mặt trở nên nhỏ hơn rất quan trọng cho việc lý giải vì sao chúng ta có cằm.”

“Nhưng tại sao phần viền phía dưới của xương hàm cũng không thu lại?” Pampush nghi vấn. “Điều gì đã xảy ra và chỉ để lại một phần nhô ra như vậy?” Đây chính là vấn đề cơ bản của giả thuyết tường lửng: chúng rất khó để kiểm nghiệm.

Việc có rất nhiều giả thuyết không hoàn hảo đấu đá nhau chẳng hay ho gì, nhưng đấy chính là niềm vui của cái cằm: Chúng tiết lộ phần nào đấy về việc các nhà khoa học nghĩ về tiến hóa như thế nào. Một vài chỉ thấy được sức mạnh của chọn lọc tự nhiên, và nhìn nhận cái cằm chắc chắn là một thể loại thích nghi. Người khác thì coi chọn lọc tự nhiên chỉ là một trong những lực lượng tiến hóa, và từ đó bị hướng về cách giải thích dựa trên thuyết tường lửng. “Cái cằm là một trong những hiện tượng tiến hóa hiếm hoi mà thực sự cho thấy những khác biệt sâu sắc trong triết lí giữa các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này,” Pampush nói.

Và, kể cả, những người ngoại đạo. “Tôi luôn nhận được những email hay ho từ những giáo dân đang tìm cách giúp mình nên hãy để tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc cho những gì mình sắp nhận,” ông nói.

Bởi nếu như có đặc điểm nào thể hiện rõ con người hơn cái cằm, đó chính là có chính kiến.

Theo The Atlantic.

Bình luận

Tin tức mới

Xem tất cả

Sự thật chỉ ăn gạo lứt muối mè sẽ khỏi ung thư?

Không ít người mang trong mình khối u, bệnh ung thư và cả những em nhỏ bị ung thư cũng được gia đình chỉ cho ăn gạo lứt muối mè, không ăn thịt cá… với quan niệm như vậy khối u sẽ tự "chết" vì bị bỏ đói. Liệu đây có phải cách hay để chữa trị ung thư?

Tiếng ù trong tai có thể giết chết bạn bất cứ lúc nào

Nữ diễn viên 36 tuổi Andrea Syron sống tại Michigan, Mỹ đã phải trải qua phẫu thuật nguy hiểm để ngăn chặn "quả bom hẹn giờ" trong não cô, thứ có thể giết chết cô bất cứ lúc nào nhưng bị các bác sĩ chẩn đoán nhầm là dị ứng, Dailymail đưa tin.

5 năm không sốt: Nên cẩn thận với hai loại bệnh ung thư

Theo mạng tin Hoàn cầu của Trung Quốc, nếu trong một thời gian dài không sốt thì chúng ta đừng vội nghĩ mình có một cơ thể khỏe mạnh. Trên thực tế, đây lại không phải là một chuyện tốt, có thể ung thư đang gõ cửa cơ thể của chúng ta.

Tăng cân giúp não to lên

Trọng lượng cơ thể gia tăng là một nhân tố quan trọng giúp con người gia tăng kích cỡ não và bước ra khỏi “thế giới” linh trưởng.

Tại sao chúng ta càng gãi càng ngứa?

Có lẽ với nhiều người, đây chỉ là một triệu chứng đơn thuần. Tuy nhiên đằng sau nó là những vấn đề phức tạp liên quan đến não bộ và các xung thần kinh cảm giác.

50% thuốc bán trên Internet là thuốc giả

Thông tin này được đưa ra tại hội thảo Hội thảo Nâng cao sức khỏe người bệnh: Tầm quan trọng của chất lượng và phát minh trong lĩnh vực dược phẩm được tổ chức tại Hà Nội ngày 16/3.

Đây là tộc người có trái tim khỏe nhất thế giới

Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng, người Tsimané tại Bolivia, có tỉ lệ mắc bệnh tim thấp nhất trên thế giới. Trên thực tế, một người Tsimané 80 tuổi, sớ hữu trái tim khỏe hơn nhiều so với một người Mỹ 55 tuổi.

Công nghệ in 3D giúp tái tạo 100% mô hình quả tim người

Mô hình quả tim chế tạo bằng công nghệ in 3D đã cứu sống tính mạng của 1 bé trai 14 tháng tuổi trong 1 ca phẫu thuật tim. Đây là kết quả chế tạo của các kỹ sư tại trường khoa học kỹ thuật J.B Speed trực thuộc Đại học Louisville.

Bạn nên chấm dứt ngay 5 quan niệm sai lầm này về thực phẩm

Có phải cứ dầu thực vật là sẽ tốt cho sức khỏe? Đã từ lâu, chúng ta được nghe rất nhiều lời khuyên liên quan đến thực phẩm. Nhiều trong số đó đã trở thành niềm tin trong suốt một thời gian dài. Tuy nhiên, liệu tất cả những gì bạn học được về thực phẩm

Tử cung nhân tạo - Khi máy móc tạo ra được... con người

Việc sáng tạo ra tử cung nhân tạo là một tiến bộ khoa học đáng ghi nhận, nhưng giống như trí tuệ nhân tạo nếu con người không biết cách kiểm soát những phát minh một cách hợp lý thì đó chắc chắn là ngày tận cùng của nhân loại.

Bệnh hiếm Kawasaki bỗng dưng... không còn hiếm

Trong vòng một tháng nay, tại Bệnh viện (BV) Nhi Trung ương, số ca mắc bệnh Kawasaki bỗng nhiên tăng đột biến. Từng được xem là căn bệnh “lạ và hiếm”, Kawasaki tiềm ẩn nhiều nguy cơ vì gây tổn thương tim, ảnh hưởng tới tính mạng của trẻ.

Trầm cảm làm tăng nguy cơ bệnh tim

Một nghiên cứu lớn gồm hơn 3,2 triệu người cho thấy, những người bị bệnh tâm thần nặng (SMI), gồm tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm, tăng 53% nguy cơ bị bệnh tim mạch so với những người không mắc bệnh tâm thần.

2 năm trước tạo ra não mini nhân tạo, chính các nhà khoa học cũng không ngờ ngày hôm nay nó có thể tự sản sinh mạch máu

Năm 2015, các nhà khoa học tại Đại học Brown đã phát triển thành công một loại “não mini” từ mô hình được tạo ra từ việc cấy ghép 3D các tế bào thần kinh sống. Mục đích ban đầu của các nhà khoa học là tạo ra loại vật mẫu thí nghiệm mới có thể giúp giảm th

Vùng đất 900 năm không có ai mắc ung thư

Ở đó, khoảng cách cha con có thể lên tới 90 tuổi. 100 tuổi vẫn được coi ở độ tuổi trưởng thành, phụ nữ 80 tuổi trông trẻ như mới ngoài 40. Những cụ ông, cụ bà 130 tuổi vẫn lao động hăng say và nhiều người sống tới 145 tuổi.

Những cơn mưa phóng thích 800.000 nghìn tỷ vi khuẩn mặt đất vào không khí, nhiều gần bằng số sao trong vũ trụ chúng ta biết

Đừng bao giờ nếm một cơn mưa, nếu bạn không muốn trở thành một kẻ thảm sát hàng loạt. Nếm một cơn mưa là bạn đang kết thúc số phận của hàng triệu vi khuẩn, trong chuyến phiêu lưu rời khỏi mặt đất của chúng. Một số vi khuẩn ấy, thậm chí, có thể "trả thù" b

Trung Quốc thử nghiệm thành công thiết bị điều chỉnh đường huyết từ xa bằng ứng dụng điện thoại - giải pháp cho bệnh nhân tiểu đường

Hãy tưởng tượng việc người bệnh tiểu đường có thể nói lời tạm biệt với những ống tiêm vật lý, thứ mà họ đang phải sử dụng để tiêm insulin vào cơ thể mỗi ngày. Thay vào đó, họ chỉ cần cài một ứng dụng trên điện thoại di động, là đã có khả năng theo dõi mức

Đây là 6 điều không nên nói với một người mắc ung thư

Đối mặt và trò chuyện với một người mắc ung thư không phải là điều dễ dàng. Trong nhiều trường hợp, tâm lý của họ trở nên rất phức tạp. Khi đó, ngay cả bạn bè và những người thân thiết nhất của bệnh nhân cũng phải cảm thấy bối rối.

10 cách đường gây hại cho sức khỏe của bạn

Đường là một loại thực phẩm có thể quyến rũ bất cứ ai bởi hương vị ngọt ngào của nó. Đây cũng là một nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể. Tuy nhiên, việc bạn tiêu thụ quá nhiều đường sẽ gây tác hại khôn lường đến sức khỏe. Đó cũng chính là lí

Phá bỏ nguyên tắc tuần làm việc 40h, sắp xếp lại cuộc sống không theo mốc thời gian và kết quả bất ngờ cho những người thực hiện

Nguyên tắc làm việc 8 giờ/ngày, 5 ngày/tuần đã tồn tại cả trăm năm hóa ra không phải thứ gì dựa trên khoa học mà đơn giản chỉ là cách gia tăng lượng cầu cho hàng hóa tiêu dùng. Vậy thì chúng ta nên bố trí thời gian trong ngày như thế nào để đạt hiệu quả c

Rối loạn chức năng tuyến giáp liên quan đến suy tim

Nghiên cứu mới chỉ ra rằng những người bị suy giáp (tuyến giáp kém hoạt động) có nguy cơ cao bị suy tim nặng, người cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức) có thể dễ bị bất thường nhịp tim, thường là nhịp tim nhanh.

Người gầy, trẻ nhỏ cũng có thể mắc gan nhiễm mỡ

Bệnh gan nhiễm mỡ chủ yếu do rối loạn chuyển hóa tế bào gan gây ra. Nhiều người quan niệm gan nhiễm mỡ thường gặp ở những người uống nhiều rượu, bia, thừa cân, béo phì, song trên thực tế người gầy, trẻ nhỏ cũng bị mắc gan nhiễm mỡ.

Có bí mật gì trong bữa sáng của những người sống thọ?

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày, nhưng chỉ khi bạn thực hiện nó một cách khoa học. Dưới đây là vài gợi ý cho một thực đơn cung cấp nguồn năng lượng dồi dào mà những người khỏe mạnh và có tuổi thọ cao đã duy trì trong nhiều năm.

Suy hô hấp nặng hồi phục hoàn toàn nhờ tim phổi nhân tạo

Các bác sĩ Khoa hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai vừa cấp cứu thành công bệnh nhân bị suy hô hấp nặng, rối loạn đông máu, suy tuần hoàn và suy thận cấp. Hiện tại bệnh nhân đã phục hồi và được xuất viện. Theo các bác sĩ, nếu không được hỗ trợ chạy tim p

Mới chớm mùa nắng, bệnh ở trẻ đã gia tăng

Mỗi ngày 2 bệnh viện Nhi Đồng đang phải tiếp đón từ 9 - 10.000 lượt trẻ đến khám và điều trị. Bác sĩ cảnh báo, thời tiết bắt đầu vào mùa nắng nóng sẽ tạo điều kiện cho vi rút gây bệnh phát triển, phụ huynh cần tăng cường bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Cảnh giác đột ngột viêm cơ tim

Nghe bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị suy tim nặng, đe dọa tính mạng... thân nhân cứ ngỡ ngàng. Triệu chứng của bệnh này thường nhẹ như sốt, mệt mỏi, đau cơ nên dễ bị bỏ qua.

Những hiểu lầm phổ biến về muối

Muối là thực phẩm quen thuộc trong gian bếp mỗi nhà. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng có những nhìn nhận đúng về muối. Dưới đây là những hiểu lầm thường gặp về muối.

Phát hiện gen gây đột tử ở người trẻ tuổi

Các nhà nghiên cứu Canada, Nam Phi và Ý đã xác định được một gen mới có thể gây đột tử ở thanh niên và các vận động viên. Đó là gen CDH2 gây bệnh cơ tim tâm thất phải gây loạn nhịp (ARVC), một rối loạn di truyền khiến cho tim bệnh nhân ngừng đập và là ngu

Những trường hợp cần hạn chế tỏi

Tỏi có chứa một hợp chất gọi là allicin, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ăn tỏi giúp hạ huyết áp cao, đồng thời hạn chế hình thành angiotensin II, một loại hormone làm giãn nở các mạch máu.