Lần đầu tiên, một người Nhật mạo hiểm nhận ghép tế bào gốc từ da người khác vào mắt

  11/04/2017

Bất thường di truyền có thể gây ra nhiều biến chứng, bao gồm cả ung thư.

 

Lần đầu tiên trên thế giới, tế bào gốc cảm ứng vạn năng (iPS) từ da người hiến tặng được cấy vào mắt cho một bệnh nhân người Nhật Bản. Thủ thuật được thực hiện bởi các bác sĩ đến từ Bệnh viện Đa khoa thành phố Kobe, hợp tác với các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu RIKEN.

Bệnh nhân đầu tiên đầu tiên này là một người đàn ông 60 tuổi, không may mắc chứng thoái hóa hoàng điểm do lão hóa. Cho tới nay, đây vẫn là căn bệnh mạn tính vô phương cứu chữa.

Thoái hóa hoàng điểm gây mất một phần thị giác, và dần tiến triển đến mù lòa hoàn toàn. Nó được mệnh danh là căn bệnh võng mạc nguy hiểm nhất, ảnh hưởng tới 30 triệu người trên toàn thế giới.

 


Lần đầu tiên, một người Nhật Bản được cấy ghép tế bào gốc từ da người khác vào mắt

Lần đầu tiên, một người Nhật Bản được cấy ghép tế bào gốc từ da người khác vào mắt

 

Trong khi việc cấy tế bào gốc vào võng mạc nghe khá quen thuộc, năm 2014, các bác sĩ Nhật Bản cũng đã từng thực hiện thành công một ca cấy ghép tương tự. Mặc dù vậy, các tế bào gốc khi đó được lập trình lại từ da của chính bệnh nhân, chứ không phải từ người hiến tặng.

Đó là một bà cụ hơn 70 tuổi, cũng mắc chứng thoái hóa hoàng điểm. Cho đến khoảng thời gian 1 năm sau thủ thuật, thị lực của bệnh nhân vẫn được duy trì và bà vẫn sống khỏe mạnh.

Tuy nhiên, ca cấy ghép tương tự thứ 2 đã không bao giờ được tiến hành. Trong khi các bác sĩ chuẩn bị tiến trình nuôi tế bào iPS cho bệnh nhân tiếp theo, họ phát hiện ra một số bất thường di truyền.

Ngay lập tức kế hoạch cấy ghép bị hủy bỏ. Phương pháp được cho là không còn an toàn, bởi các bất thường di truyền có thể gây ra nhiều biến chứng, bao gồm cả ung thư. Các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu RIKEN đã phải tìm cách tinh chỉnh lại phương pháp của họ.

Phải cho tới tận tháng 2 năm 2017, Bộ Y tế Nhật Bản mới chấp nhận cho phép một số lượng ít, khoảng 5 ca cấy ghép tế bào gốc tiếp theo được tiến hành. Lần này, nó được đánh giá là an toàn hơn, bởi nguồn tế bào gốc được chọn lựa khắt khe từ những người hiến tặng.

Người đàn ông 60 tuổi là bệnh nhân đầu tiên, trong số 5 người sẽ được nhận điều trị bằng phương pháp tế bào gốc này. Và phải nhắc lại rằng, đây vẫn là một thử nghiệm để đánh giá độ an toàn. Nghĩa là nó chứa đựng nhiều mạo hiểm để làm bước đệm cho thử nghiệm lâm sàng mở rộng.

 


Mô phỏng tầm nhìn của một bệnh nhân thoái hóa hoàng điểm, căn bệnh chưa thể chữa trị

Mô phỏng tầm nhìn của một bệnh nhân thoái hóa hoàng điểm, căn bệnh chưa thể chữa trị

 

Chúng tôi sẽ phải chờ vài năm, cho đến khi biết chắc ca cấy ghép vừa rồi có được đánh giá là thành công hay không”, trưởng nhóm nghiên cứu, tiến sĩ Masayo Takahashi đến từ Viện RIKEN cho biết. “Một thách thức quan trọng với trường hợp này là kiểm soát được sự thải ghép”.

Chúng ta đã biết việc cấy ghép cơ quan từ người khác vào chính cơ thể mình là một điều nguy hiểm. Bởi nếu cơ thể và hệ miễn dịch của con người khó chấp nhận những thành phần ngoại lai, bệnh nhân thường phải uống thuốc chống thải cả đời.

Việc cấy các tế bào gốc từ cơ thể người khác cũng có thể tạo ra tình trạng 1 cơ thể người mang 2 DNA. Mà các bệnh nhân khi đó được gọi là “chimera”, theo tên một quái thú 3 đầu trong truyền thuyết Hy Lạp. Nhiều khi điều này khiến bệnh nhân sống dở chết dở vì phải đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm.

Bởi vậy, các bác sĩ Nhật Bản cho biết ca cấy ghép tế bào gốc của bệnh nhân 60 tuổi lần này sẽ phải được giám sát chặt chẽ trong 1 năm. Sau đó, ông sẽ được kiểm tra y tế thường xuyên trong 3 năm nữa.

Mục đích của một thử nghiệm kiểm tra độ an toàn dạng này là giúp đội ngũ nghiên cứu tìm ra và giải quyết các kịch bản nguy hiểm. Trong đó, có thể cơ thể người bệnh từ chối nguồn tế bào mới một cách cực đoan, hoặc bản thân các tế bào thể hiện những bất thường tiềm tàng của chúng.

 


Tiến sĩ Masayo Takahashi (bên phải) trong cuộc họp báo sau ca cấy ghép

Tiến sĩ Masayo Takahashi (bên phải) trong cuộc họp báo sau ca cấy ghép

 

Cách tiếp cận thận trọng với liệu pháp tế bào gốc này đã nhận được lời khen ngợi từ một bài xã luận trên tạp chí Nature. Trong đó, tác giả David Cyranoski nói rằng thử nghiệm lần này có thể mở ra những hướng nghiên cứu, và ứng dụng mới cho lĩnh vực y khoa dựa trên tế bào gốc.

Nếu tình trạng của cả 5 bệnh nhân Nhật Bản đều tiến triển tốt, các nhà nghiên cứu sẽ chứng minh được tế bào hiến tặng là lựa chọn khả khi để tạo tế bào gốc vạn năng iPS có thể cấy ghép được. Sau đó, sẽ có một lượng lớn bệnh nhân lớn được hưởng lợi ích từ đó.

Thay vì phải tạo ra các tế bào gốc một cách cấp bách và đắt đỏ từ chính cơ thể người bệnh, các bác sĩ có thể xây dựng trước một ngân hàng tế bào gốc, thu thập chúng từ người hiến tặng. Nó sẽ giảm chi phí cho các ca phẫu thuật và người bệnh cũng có nhiều lựa chọn phù hợp hơn.

Hiện tại ở Nhật Bản, một ngân hàng tế bào gốc đã đang được xây dựng bởi Shinya Yamanaka, nhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu này từng đoạt giải Nobel năm 2012. Dự kiến đến năm 2018, ngân hàng có thể tạo ra những dòng tế bào tương thích với 30-50% dân số toàn Nhật Bản.

Tham khảo ScienceAlert, Futurism

Bình luận

Tin tức mới

Xem tất cả

Sự thật chỉ ăn gạo lứt muối mè sẽ khỏi ung thư?

Không ít người mang trong mình khối u, bệnh ung thư và cả những em nhỏ bị ung thư cũng được gia đình chỉ cho ăn gạo lứt muối mè, không ăn thịt cá… với quan niệm như vậy khối u sẽ tự "chết" vì bị bỏ đói. Liệu đây có phải cách hay để chữa trị ung thư?

Tiếng ù trong tai có thể giết chết bạn bất cứ lúc nào

Nữ diễn viên 36 tuổi Andrea Syron sống tại Michigan, Mỹ đã phải trải qua phẫu thuật nguy hiểm để ngăn chặn "quả bom hẹn giờ" trong não cô, thứ có thể giết chết cô bất cứ lúc nào nhưng bị các bác sĩ chẩn đoán nhầm là dị ứng, Dailymail đưa tin.

5 năm không sốt: Nên cẩn thận với hai loại bệnh ung thư

Theo mạng tin Hoàn cầu của Trung Quốc, nếu trong một thời gian dài không sốt thì chúng ta đừng vội nghĩ mình có một cơ thể khỏe mạnh. Trên thực tế, đây lại không phải là một chuyện tốt, có thể ung thư đang gõ cửa cơ thể của chúng ta.

Tăng cân giúp não to lên

Trọng lượng cơ thể gia tăng là một nhân tố quan trọng giúp con người gia tăng kích cỡ não và bước ra khỏi “thế giới” linh trưởng.

Tại sao chúng ta càng gãi càng ngứa?

Có lẽ với nhiều người, đây chỉ là một triệu chứng đơn thuần. Tuy nhiên đằng sau nó là những vấn đề phức tạp liên quan đến não bộ và các xung thần kinh cảm giác.

50% thuốc bán trên Internet là thuốc giả

Thông tin này được đưa ra tại hội thảo Hội thảo Nâng cao sức khỏe người bệnh: Tầm quan trọng của chất lượng và phát minh trong lĩnh vực dược phẩm được tổ chức tại Hà Nội ngày 16/3.

Đây là tộc người có trái tim khỏe nhất thế giới

Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng, người Tsimané tại Bolivia, có tỉ lệ mắc bệnh tim thấp nhất trên thế giới. Trên thực tế, một người Tsimané 80 tuổi, sớ hữu trái tim khỏe hơn nhiều so với một người Mỹ 55 tuổi.

Công nghệ in 3D giúp tái tạo 100% mô hình quả tim người

Mô hình quả tim chế tạo bằng công nghệ in 3D đã cứu sống tính mạng của 1 bé trai 14 tháng tuổi trong 1 ca phẫu thuật tim. Đây là kết quả chế tạo của các kỹ sư tại trường khoa học kỹ thuật J.B Speed trực thuộc Đại học Louisville.

Bạn nên chấm dứt ngay 5 quan niệm sai lầm này về thực phẩm

Có phải cứ dầu thực vật là sẽ tốt cho sức khỏe? Đã từ lâu, chúng ta được nghe rất nhiều lời khuyên liên quan đến thực phẩm. Nhiều trong số đó đã trở thành niềm tin trong suốt một thời gian dài. Tuy nhiên, liệu tất cả những gì bạn học được về thực phẩm

Tử cung nhân tạo - Khi máy móc tạo ra được... con người

Việc sáng tạo ra tử cung nhân tạo là một tiến bộ khoa học đáng ghi nhận, nhưng giống như trí tuệ nhân tạo nếu con người không biết cách kiểm soát những phát minh một cách hợp lý thì đó chắc chắn là ngày tận cùng của nhân loại.

Bệnh hiếm Kawasaki bỗng dưng... không còn hiếm

Trong vòng một tháng nay, tại Bệnh viện (BV) Nhi Trung ương, số ca mắc bệnh Kawasaki bỗng nhiên tăng đột biến. Từng được xem là căn bệnh “lạ và hiếm”, Kawasaki tiềm ẩn nhiều nguy cơ vì gây tổn thương tim, ảnh hưởng tới tính mạng của trẻ.

Trầm cảm làm tăng nguy cơ bệnh tim

Một nghiên cứu lớn gồm hơn 3,2 triệu người cho thấy, những người bị bệnh tâm thần nặng (SMI), gồm tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm, tăng 53% nguy cơ bị bệnh tim mạch so với những người không mắc bệnh tâm thần.

2 năm trước tạo ra não mini nhân tạo, chính các nhà khoa học cũng không ngờ ngày hôm nay nó có thể tự sản sinh mạch máu

Năm 2015, các nhà khoa học tại Đại học Brown đã phát triển thành công một loại “não mini” từ mô hình được tạo ra từ việc cấy ghép 3D các tế bào thần kinh sống. Mục đích ban đầu của các nhà khoa học là tạo ra loại vật mẫu thí nghiệm mới có thể giúp giảm th

Vùng đất 900 năm không có ai mắc ung thư

Ở đó, khoảng cách cha con có thể lên tới 90 tuổi. 100 tuổi vẫn được coi ở độ tuổi trưởng thành, phụ nữ 80 tuổi trông trẻ như mới ngoài 40. Những cụ ông, cụ bà 130 tuổi vẫn lao động hăng say và nhiều người sống tới 145 tuổi.

Những cơn mưa phóng thích 800.000 nghìn tỷ vi khuẩn mặt đất vào không khí, nhiều gần bằng số sao trong vũ trụ chúng ta biết

Đừng bao giờ nếm một cơn mưa, nếu bạn không muốn trở thành một kẻ thảm sát hàng loạt. Nếm một cơn mưa là bạn đang kết thúc số phận của hàng triệu vi khuẩn, trong chuyến phiêu lưu rời khỏi mặt đất của chúng. Một số vi khuẩn ấy, thậm chí, có thể "trả thù" b

Trung Quốc thử nghiệm thành công thiết bị điều chỉnh đường huyết từ xa bằng ứng dụng điện thoại - giải pháp cho bệnh nhân tiểu đường

Hãy tưởng tượng việc người bệnh tiểu đường có thể nói lời tạm biệt với những ống tiêm vật lý, thứ mà họ đang phải sử dụng để tiêm insulin vào cơ thể mỗi ngày. Thay vào đó, họ chỉ cần cài một ứng dụng trên điện thoại di động, là đã có khả năng theo dõi mức

Đây là 6 điều không nên nói với một người mắc ung thư

Đối mặt và trò chuyện với một người mắc ung thư không phải là điều dễ dàng. Trong nhiều trường hợp, tâm lý của họ trở nên rất phức tạp. Khi đó, ngay cả bạn bè và những người thân thiết nhất của bệnh nhân cũng phải cảm thấy bối rối.

10 cách đường gây hại cho sức khỏe của bạn

Đường là một loại thực phẩm có thể quyến rũ bất cứ ai bởi hương vị ngọt ngào của nó. Đây cũng là một nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể. Tuy nhiên, việc bạn tiêu thụ quá nhiều đường sẽ gây tác hại khôn lường đến sức khỏe. Đó cũng chính là lí

Phá bỏ nguyên tắc tuần làm việc 40h, sắp xếp lại cuộc sống không theo mốc thời gian và kết quả bất ngờ cho những người thực hiện

Nguyên tắc làm việc 8 giờ/ngày, 5 ngày/tuần đã tồn tại cả trăm năm hóa ra không phải thứ gì dựa trên khoa học mà đơn giản chỉ là cách gia tăng lượng cầu cho hàng hóa tiêu dùng. Vậy thì chúng ta nên bố trí thời gian trong ngày như thế nào để đạt hiệu quả c

Rối loạn chức năng tuyến giáp liên quan đến suy tim

Nghiên cứu mới chỉ ra rằng những người bị suy giáp (tuyến giáp kém hoạt động) có nguy cơ cao bị suy tim nặng, người cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức) có thể dễ bị bất thường nhịp tim, thường là nhịp tim nhanh.

Người gầy, trẻ nhỏ cũng có thể mắc gan nhiễm mỡ

Bệnh gan nhiễm mỡ chủ yếu do rối loạn chuyển hóa tế bào gan gây ra. Nhiều người quan niệm gan nhiễm mỡ thường gặp ở những người uống nhiều rượu, bia, thừa cân, béo phì, song trên thực tế người gầy, trẻ nhỏ cũng bị mắc gan nhiễm mỡ.

Có bí mật gì trong bữa sáng của những người sống thọ?

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày, nhưng chỉ khi bạn thực hiện nó một cách khoa học. Dưới đây là vài gợi ý cho một thực đơn cung cấp nguồn năng lượng dồi dào mà những người khỏe mạnh và có tuổi thọ cao đã duy trì trong nhiều năm.

Suy hô hấp nặng hồi phục hoàn toàn nhờ tim phổi nhân tạo

Các bác sĩ Khoa hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai vừa cấp cứu thành công bệnh nhân bị suy hô hấp nặng, rối loạn đông máu, suy tuần hoàn và suy thận cấp. Hiện tại bệnh nhân đã phục hồi và được xuất viện. Theo các bác sĩ, nếu không được hỗ trợ chạy tim p

Mới chớm mùa nắng, bệnh ở trẻ đã gia tăng

Mỗi ngày 2 bệnh viện Nhi Đồng đang phải tiếp đón từ 9 - 10.000 lượt trẻ đến khám và điều trị. Bác sĩ cảnh báo, thời tiết bắt đầu vào mùa nắng nóng sẽ tạo điều kiện cho vi rút gây bệnh phát triển, phụ huynh cần tăng cường bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Cảnh giác đột ngột viêm cơ tim

Nghe bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị suy tim nặng, đe dọa tính mạng... thân nhân cứ ngỡ ngàng. Triệu chứng của bệnh này thường nhẹ như sốt, mệt mỏi, đau cơ nên dễ bị bỏ qua.

Những hiểu lầm phổ biến về muối

Muối là thực phẩm quen thuộc trong gian bếp mỗi nhà. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng có những nhìn nhận đúng về muối. Dưới đây là những hiểu lầm thường gặp về muối.

Phát hiện gen gây đột tử ở người trẻ tuổi

Các nhà nghiên cứu Canada, Nam Phi và Ý đã xác định được một gen mới có thể gây đột tử ở thanh niên và các vận động viên. Đó là gen CDH2 gây bệnh cơ tim tâm thất phải gây loạn nhịp (ARVC), một rối loạn di truyền khiến cho tim bệnh nhân ngừng đập và là ngu

Những trường hợp cần hạn chế tỏi

Tỏi có chứa một hợp chất gọi là allicin, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ăn tỏi giúp hạ huyết áp cao, đồng thời hạn chế hình thành angiotensin II, một loại hormone làm giãn nở các mạch máu.