Bộ não không phải là một cái máy tính, nó có lý do của riêng mình để mà phát triển to như ngày hôm nay

  15/07/2017

Nhiều người cho rằng bộ não của con người chính là vật thể phức tạp nhất trong vũ trụ này.

 

Loài người là sinh vật duy nhất có hình thái hoạt động xã hội bậc cao tồn tại trên Trái Đất này. Chúng ta đã phát triển vượt mặt, lai giống hay thậm chí tiêu diệt những chủng người khác.

Chúng ta chung sống trong những thành phố có tới vài triệu người, và dù đài báo có đưa tin gì đi chăng nữa, bạo lực diễn ra giữa các cá nhân người là cực hiếm. Lý giải cho điều đó: ta có một “bộ não xã hội – social brain” cực lớn, cực linh hoạt và vô cùng phức tạp.

 

 

 

Để thực sự hiểu được cách thức não bộ của ta duy trì trí thông minh của cá nhân con người, ta cần phải nêu ra tầm quan trọng của 86 tỷ neuron thần kinh và 100 nghìn tỷ các kết nối mạnh mẽ giữa các neuron với nhau và giữa mỗi điểm kết nối ấy, hơn 1.000 protein đang tồn tại.

Nhà sinh học thần kinh Steven Rose gợi ý rằng từng đó hiểu biết về não bộ là chưa đủ, ta cần phải biết rõ cách thức các kết nối kể trên tiến hóa trong suốt một đời người, và trong bối cảnh xã hội nào diễn ra khiến cho nó tiến hóa. Có lẽ, cần tới nhiều thế kỷ nghiên cứu, ta mới có thể hiểu được trọn vẹn liên kết cơ bản của hệ thần kinh con người.

Nhiều người cho rằng não bộ chúng ta như một cỗ máy tính mạnh mẽ, xử lý thông tin đầu vào và xuất thông tin ra như những siêu máy tính đương đại. Nhưng Robert Epstein, nhà tâm lý học tới từ Viện Nghiên cứu Hành vi và Công nghệ Hoa Kỳ, nói rằng đây chỉ là một suy nghĩ thiếu chất lượng và chính nó đang làm chậm quá trình nghiên cứu, để ta có thể thấu hiểu được chính não bộ mình.

 

 

 

Loài người chúng ta được sinh ra với giác quan, phản xạ và một cơ chế tiếp nhận thông tin nhưng ta lại chẳng có một thông tin nào, luật lệ nào, thuật toán nào hay bất kì một yếu tố nào khác giống với máy tính, những yếu tố cho phép một cỗ máy thể hiện được khía cạnh nào đó của “trí thông minh”.

Ví dụ, máy tính có thể chứa được một bản sao hoàn hảo của dữ liệu trong một khoảng thời gian dài, thậm chí ngay cả khi nguồn điện bị ngắt. Trong khi đó, não bộ của con người có thể tạo ra dữ liệu giả hoặc trí nhớ giả đè lên những kí ức cũ, và não chỉ có thể duy trì “trí thông minh” chừng nào mà ta còn sống. Ví dụ này có thể làm bạn thấy não bộ chẳng bằng những cái máy tính đầy sức mạnh kia, nhưng bạn nhầm rồi.

Chúng ta là những sinh vật sống chứ không phải là những cỗ máy.

Ta có thể thấy ngay được những lợi ích của việc có được một bộ não lớn. Trong cuốn sách Cái nôi của Loài người – The Cradle of Humanity từ giáo sư cổ khí hậu học Mark Maslin tại Đại học London viết về quá trình tiến hóa của con người, tác giả đã nói rằng não lớn đã cho phép con người sống được trong một xã hội lên tới 150 người.

Hình thái xã hội đông đúc này cho phép con người kháng cự lại được những thảm họa tới từ môi trường sống, bằng cách giúp đỡ nhau tăng sản lượng thực phẩm săn bắt hái lượm được và có thể chia sẻ cho nhau khi thiếu thốn.

 


Quy mô cộng đồng của từng giống người qua các thời kì. Ở mốc 200.000 năm trước, tộc người Homo Sapiens xuất hiện, với quần thể xã hội lên tới được 150 người.

Quy mô cộng đồng của từng giống người qua các thời kì. Ở mốc 200.000 năm trước, tộc người Homo Sapiens xuất hiện, với quần thể xã hội lên tới được 150 người.

 

Một bộ não xã hội cũng cho phép những kĩ năng đặc biệt được phát triển, nhờ đó những cá nhân người có thể trở thành “chuyên gia” trong một lĩnh vực cụ thể, trong đó có thể kể tới khả năng đỡ đẻ, chế tạo công cụ, nhóm lửa, săn bắt và tìm kiếm nguồn tài nguyên.

Con người không có một vũ khí phòng vệ tự nhiên (không móng vuốt, không răng sắc nhọn, không có sức mạnh lớn) nhưng khi làm việc tập thể, kèm theo việc sử dụng công cụ một cách khéo léo, ta bỗng trở thành loài săn mồi đứng đầu chuỗi thức ăn. Ví dụ cụ thể? Người cổ đại săn voi mammoth nhiều đến mức chính họ đẩy loài động vật to lớn, lông lá này đến bờ vực tuyệt chủng.

 

 

 

Nhóm xã hội lớn của loài người ngày một lớn và phức tạp hơn, nhưng chính điều đó đã khiến những cá thể trong quần thể lớn chịu đựng một mức áp lực lớn, bởi những lợi ích mà từng cá nhân nhận về (thức ăn, sự an toàn khi sống trong một đàn lớn, khả năng duy trì nòi giống cao) đều rất lớn, họ không thể tách mình khỏi xã hội được.

Vì thế, nhà nhân loại học tại Oxford, Robin Dungar cho rằng não bộ lớn của chúng ta phát triển là để theo dõi sát sao những mối quan hệ xã hội đang thay đổi cực kì nhanh chúng. Để có thể sống được trong một quần thể xã hội lớn, khả năng nhận thức của não phải cực cao và nếu như một cá thể bị tách đàn, lạc khỏi khối quần thể lớn này, cá thể ấy sẽ không còn nhận được thực phẩm, sự bảo vệ khỏi những mối nguy từ bên ngoài và sẽ không còn khả năng giao phối, truyền lại gen của mình cho thế hệ tiếp theo.

Qua những phân tích ấy, ta có thể thấy rằng nhờ những hiểu biết chi tiết về xã hội này và nhu cầu theo dõi sát sao, điều khiển và kiểm soát mọi mối quan hệ xoay quanh chúng ta, ta mới có được bộ não lớn và phức tạp như vậy. Và có vẻ là não ta còn linh hoạt hơn ta tưởng nhiều: những nghiên cứu mới cho thấy não của người hiện đại dễ uốn nắn hơn và bị ảnh hưởng từ môi trường xung quanh nhiều hơn loài tinh tinh.

 

 

 

Giải phẫu cho thấy não tinh tinh bị chi phối mạnh mẽ bởi gen của chúng, trong khi đó não người hiện đại được “rèn giũa” bởi chính môi trường xung quanh chúng, bất kể gen của cá nhân như thế nào. Điều này có nghĩa rằng não người đã được “lập trình sẵn” khả năng linh hoạt này – có thể tự điều chỉnh mình theo môi trường và theo xã hội mình được nuôi dưỡng. Những thế hệ não mới có thể tiến hóa theo hoàn cảnh mà chúng gặp phải, chẳng cần thể chất con người phải tiến hóa theo.

Đây có lẽ cũng là lý do tại sao thế hệ trước luôn phàn nàn rằng họ chẳng thể hiểu được thế hệ sau nghĩ gì, bởi lẽ não của thế hệ tiếp theo đã tiến hóa theo một cách khác, những mạng lưới thần kinh mới này đã được nuôi dưỡng trong một môi trường xã hội hoàn toàn khác. Bạn lại muốn ví dụ cụ thể? Trẻ con thời nay học cách dùng đồ điện tử cực kì nhanh, dường như chúng cùng tiến hóa với nhau vậy, mà đúng thế thật!

Não bộ chúng ta là một cấu trúc kì diệu, không phải chỉ là một bộ máy xử lý (giống máy tính) đơn thuần đâu nhé.

Dựa theo bài viết của giáo sư Mark Maslin trên The Conversation.

Bình luận

Tin tức mới

Xem tất cả

Sự thật chỉ ăn gạo lứt muối mè sẽ khỏi ung thư?

Không ít người mang trong mình khối u, bệnh ung thư và cả những em nhỏ bị ung thư cũng được gia đình chỉ cho ăn gạo lứt muối mè, không ăn thịt cá… với quan niệm như vậy khối u sẽ tự "chết" vì bị bỏ đói. Liệu đây có phải cách hay để chữa trị ung thư?

Tiếng ù trong tai có thể giết chết bạn bất cứ lúc nào

Nữ diễn viên 36 tuổi Andrea Syron sống tại Michigan, Mỹ đã phải trải qua phẫu thuật nguy hiểm để ngăn chặn "quả bom hẹn giờ" trong não cô, thứ có thể giết chết cô bất cứ lúc nào nhưng bị các bác sĩ chẩn đoán nhầm là dị ứng, Dailymail đưa tin.

5 năm không sốt: Nên cẩn thận với hai loại bệnh ung thư

Theo mạng tin Hoàn cầu của Trung Quốc, nếu trong một thời gian dài không sốt thì chúng ta đừng vội nghĩ mình có một cơ thể khỏe mạnh. Trên thực tế, đây lại không phải là một chuyện tốt, có thể ung thư đang gõ cửa cơ thể của chúng ta.

Tăng cân giúp não to lên

Trọng lượng cơ thể gia tăng là một nhân tố quan trọng giúp con người gia tăng kích cỡ não và bước ra khỏi “thế giới” linh trưởng.

Tại sao chúng ta càng gãi càng ngứa?

Có lẽ với nhiều người, đây chỉ là một triệu chứng đơn thuần. Tuy nhiên đằng sau nó là những vấn đề phức tạp liên quan đến não bộ và các xung thần kinh cảm giác.

50% thuốc bán trên Internet là thuốc giả

Thông tin này được đưa ra tại hội thảo Hội thảo Nâng cao sức khỏe người bệnh: Tầm quan trọng của chất lượng và phát minh trong lĩnh vực dược phẩm được tổ chức tại Hà Nội ngày 16/3.

Đây là tộc người có trái tim khỏe nhất thế giới

Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng, người Tsimané tại Bolivia, có tỉ lệ mắc bệnh tim thấp nhất trên thế giới. Trên thực tế, một người Tsimané 80 tuổi, sớ hữu trái tim khỏe hơn nhiều so với một người Mỹ 55 tuổi.

Công nghệ in 3D giúp tái tạo 100% mô hình quả tim người

Mô hình quả tim chế tạo bằng công nghệ in 3D đã cứu sống tính mạng của 1 bé trai 14 tháng tuổi trong 1 ca phẫu thuật tim. Đây là kết quả chế tạo của các kỹ sư tại trường khoa học kỹ thuật J.B Speed trực thuộc Đại học Louisville.

Bạn nên chấm dứt ngay 5 quan niệm sai lầm này về thực phẩm

Có phải cứ dầu thực vật là sẽ tốt cho sức khỏe? Đã từ lâu, chúng ta được nghe rất nhiều lời khuyên liên quan đến thực phẩm. Nhiều trong số đó đã trở thành niềm tin trong suốt một thời gian dài. Tuy nhiên, liệu tất cả những gì bạn học được về thực phẩm

Tử cung nhân tạo - Khi máy móc tạo ra được... con người

Việc sáng tạo ra tử cung nhân tạo là một tiến bộ khoa học đáng ghi nhận, nhưng giống như trí tuệ nhân tạo nếu con người không biết cách kiểm soát những phát minh một cách hợp lý thì đó chắc chắn là ngày tận cùng của nhân loại.

Bệnh hiếm Kawasaki bỗng dưng... không còn hiếm

Trong vòng một tháng nay, tại Bệnh viện (BV) Nhi Trung ương, số ca mắc bệnh Kawasaki bỗng nhiên tăng đột biến. Từng được xem là căn bệnh “lạ và hiếm”, Kawasaki tiềm ẩn nhiều nguy cơ vì gây tổn thương tim, ảnh hưởng tới tính mạng của trẻ.

Trầm cảm làm tăng nguy cơ bệnh tim

Một nghiên cứu lớn gồm hơn 3,2 triệu người cho thấy, những người bị bệnh tâm thần nặng (SMI), gồm tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm, tăng 53% nguy cơ bị bệnh tim mạch so với những người không mắc bệnh tâm thần.

2 năm trước tạo ra não mini nhân tạo, chính các nhà khoa học cũng không ngờ ngày hôm nay nó có thể tự sản sinh mạch máu

Năm 2015, các nhà khoa học tại Đại học Brown đã phát triển thành công một loại “não mini” từ mô hình được tạo ra từ việc cấy ghép 3D các tế bào thần kinh sống. Mục đích ban đầu của các nhà khoa học là tạo ra loại vật mẫu thí nghiệm mới có thể giúp giảm th

Vùng đất 900 năm không có ai mắc ung thư

Ở đó, khoảng cách cha con có thể lên tới 90 tuổi. 100 tuổi vẫn được coi ở độ tuổi trưởng thành, phụ nữ 80 tuổi trông trẻ như mới ngoài 40. Những cụ ông, cụ bà 130 tuổi vẫn lao động hăng say và nhiều người sống tới 145 tuổi.

Những cơn mưa phóng thích 800.000 nghìn tỷ vi khuẩn mặt đất vào không khí, nhiều gần bằng số sao trong vũ trụ chúng ta biết

Đừng bao giờ nếm một cơn mưa, nếu bạn không muốn trở thành một kẻ thảm sát hàng loạt. Nếm một cơn mưa là bạn đang kết thúc số phận của hàng triệu vi khuẩn, trong chuyến phiêu lưu rời khỏi mặt đất của chúng. Một số vi khuẩn ấy, thậm chí, có thể "trả thù" b

Trung Quốc thử nghiệm thành công thiết bị điều chỉnh đường huyết từ xa bằng ứng dụng điện thoại - giải pháp cho bệnh nhân tiểu đường

Hãy tưởng tượng việc người bệnh tiểu đường có thể nói lời tạm biệt với những ống tiêm vật lý, thứ mà họ đang phải sử dụng để tiêm insulin vào cơ thể mỗi ngày. Thay vào đó, họ chỉ cần cài một ứng dụng trên điện thoại di động, là đã có khả năng theo dõi mức

Đây là 6 điều không nên nói với một người mắc ung thư

Đối mặt và trò chuyện với một người mắc ung thư không phải là điều dễ dàng. Trong nhiều trường hợp, tâm lý của họ trở nên rất phức tạp. Khi đó, ngay cả bạn bè và những người thân thiết nhất của bệnh nhân cũng phải cảm thấy bối rối.

10 cách đường gây hại cho sức khỏe của bạn

Đường là một loại thực phẩm có thể quyến rũ bất cứ ai bởi hương vị ngọt ngào của nó. Đây cũng là một nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể. Tuy nhiên, việc bạn tiêu thụ quá nhiều đường sẽ gây tác hại khôn lường đến sức khỏe. Đó cũng chính là lí

Phá bỏ nguyên tắc tuần làm việc 40h, sắp xếp lại cuộc sống không theo mốc thời gian và kết quả bất ngờ cho những người thực hiện

Nguyên tắc làm việc 8 giờ/ngày, 5 ngày/tuần đã tồn tại cả trăm năm hóa ra không phải thứ gì dựa trên khoa học mà đơn giản chỉ là cách gia tăng lượng cầu cho hàng hóa tiêu dùng. Vậy thì chúng ta nên bố trí thời gian trong ngày như thế nào để đạt hiệu quả c

Rối loạn chức năng tuyến giáp liên quan đến suy tim

Nghiên cứu mới chỉ ra rằng những người bị suy giáp (tuyến giáp kém hoạt động) có nguy cơ cao bị suy tim nặng, người cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức) có thể dễ bị bất thường nhịp tim, thường là nhịp tim nhanh.

Người gầy, trẻ nhỏ cũng có thể mắc gan nhiễm mỡ

Bệnh gan nhiễm mỡ chủ yếu do rối loạn chuyển hóa tế bào gan gây ra. Nhiều người quan niệm gan nhiễm mỡ thường gặp ở những người uống nhiều rượu, bia, thừa cân, béo phì, song trên thực tế người gầy, trẻ nhỏ cũng bị mắc gan nhiễm mỡ.

Có bí mật gì trong bữa sáng của những người sống thọ?

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày, nhưng chỉ khi bạn thực hiện nó một cách khoa học. Dưới đây là vài gợi ý cho một thực đơn cung cấp nguồn năng lượng dồi dào mà những người khỏe mạnh và có tuổi thọ cao đã duy trì trong nhiều năm.

Suy hô hấp nặng hồi phục hoàn toàn nhờ tim phổi nhân tạo

Các bác sĩ Khoa hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai vừa cấp cứu thành công bệnh nhân bị suy hô hấp nặng, rối loạn đông máu, suy tuần hoàn và suy thận cấp. Hiện tại bệnh nhân đã phục hồi và được xuất viện. Theo các bác sĩ, nếu không được hỗ trợ chạy tim p

Mới chớm mùa nắng, bệnh ở trẻ đã gia tăng

Mỗi ngày 2 bệnh viện Nhi Đồng đang phải tiếp đón từ 9 - 10.000 lượt trẻ đến khám và điều trị. Bác sĩ cảnh báo, thời tiết bắt đầu vào mùa nắng nóng sẽ tạo điều kiện cho vi rút gây bệnh phát triển, phụ huynh cần tăng cường bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Cảnh giác đột ngột viêm cơ tim

Nghe bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị suy tim nặng, đe dọa tính mạng... thân nhân cứ ngỡ ngàng. Triệu chứng của bệnh này thường nhẹ như sốt, mệt mỏi, đau cơ nên dễ bị bỏ qua.

Những hiểu lầm phổ biến về muối

Muối là thực phẩm quen thuộc trong gian bếp mỗi nhà. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng có những nhìn nhận đúng về muối. Dưới đây là những hiểu lầm thường gặp về muối.

Phát hiện gen gây đột tử ở người trẻ tuổi

Các nhà nghiên cứu Canada, Nam Phi và Ý đã xác định được một gen mới có thể gây đột tử ở thanh niên và các vận động viên. Đó là gen CDH2 gây bệnh cơ tim tâm thất phải gây loạn nhịp (ARVC), một rối loạn di truyền khiến cho tim bệnh nhân ngừng đập và là ngu

Những trường hợp cần hạn chế tỏi

Tỏi có chứa một hợp chất gọi là allicin, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ăn tỏi giúp hạ huyết áp cao, đồng thời hạn chế hình thành angiotensin II, một loại hormone làm giãn nở các mạch máu.