Bệnh phù – nguyên nhân, cơ chế và biểu hiện

  29/08/2016

Phù là hiện tượng dịch kẽ thâm nhập vào các mô, đặc biệt là mô liên kết dưới da của các phần thấp. Phù toàn thân thường có cổ trướng, tràn dịch màng phổi và đôi khi cả tràn dịch màng ngoài tim.

Nguyên nhân

Phù thường là triệu chứng của một số bệnh như:

-          Phù thận: Viêm cầu thận cấp, hội chứng thận hư.

-          Phù tim: Suy tim.

-          Phù gan: Xơ gan.

-          Các nguyên nhân khác: Nội tiết (hội chứng tiền mãn kinh, có thai), do thuốc (các thuốc như Estrogen), suy kiệt, kém dinh dưỡng lâu ngày.

Sinh lý bệnh

Dịch ngoại bào gồm hai phần (dịch và các ion): Huyết tương (1/4) và dịch kẽ tế bào (3/4), được ngăn cách bởi một màng bán thấm.

Có hai lực đối nhau ở hai bên màng: Áp suất thuỷ tĩnh ở trong lòng mạch và áp suất keo của dịch kẽ có xu hướng làm nước đi từ trong mạch ra khoảng kẽ tế bào.

Ngược lại, áp suất thuỷ tĩnh của các mô và áp suất keo bên trong lòng mạch có xu hướng làm nước từ khoảng kẽ đi vào trong lòng mạch.

Ngoài ra, dịch kẽ có thể vào lại lòng mạch qua hệ bạch huyết.

Tất cả các yếu tố trên luôn luôn ở trạng thái cân bằng động. Chỉ cần một trong các yếu tố này bị rối loạn cũng đủ để gây phù.

-          Giảm áp suất keo của huyết tương: Áp suất thẩm thấu do các chất keo (áp suất keo) được tạo ra chủ yếu bởi các Albumin (là các phân tử Protein nhỏ hơn các phân tử Globulin). Về phương diện thẩm thấu, 1g Albumin tương đương với 4g Globulin. Ngoài ra, nồng độ các Albumin trong huyết tương cao hơn nồng độ Globulin 2-3 lần. Giảm Protein trong huyết tương, nhất là Albumin, sẽ làm mất cân bằng thẩm thấu và làm cho nước từ mạch đi vào các mô. Dưới đây là các nguyên nhân gây giảm Protein huyết:

+ Mất quá nhiều: Protein niệu cao trong hội chứng thận hư, bệnh lý đường ruột có tiết dịch rỉ viêm.

+ Tổng hợp giảm: Bệnh lý gan, nhất là xơ gan.

+ Cung cấp thiếu: Thiếu dinh dưỡng, rối loạn hấp thu.

-          Tăng áp suất keo tĩnh mạch: Làm tăng áp suất trong mao mạch và nước đi vào mô.

+ Tăng toàn bộ áp suất tĩnh mạch: Suy tim, viêm màng ngoài tim co thắt, ứ nước và Natri.

+ Tăng áp suất tĩnh mạch cục bộ: Viêm tắc tĩnh mạch, chèn ép tĩnh mạch.

-          Ứ nước và Natri: Tăng dịch ngoại bào gây ra hậu quả làm tăng áp suất tĩnh mạch và làm nước đi từ mao mạch ra mô. Gặp trong suy thận cấp và mãn tính, khả năng đào thải Natri của thận bị giảm.

-          Rối loạn tuần hoàn bạch huyết: Nếu tuần hoàn bạch huyết bị cản trở, nồng độ Protein trong dịch kẽ tăng và hậu quả làm tăng áp suất keo của dịch kẽ, nước bị kéo từ mao mạch ra.

-          Tăng tính thấm mao mạch: Yếu tố này khó xác định nhưng có vai trò trong phù dị ứng và phù do viêm.

-          Giảm áp suất thủy tĩnh ở mô: Có vai trò phân bố phù, phù thường xảy ra ở các mô lỏng lẻo nhất (mi mắt). Yếu tố này có thể có vai trò gây phù ở bệnh nhân suy kiệt hoặc tuổi cao.

Triệu chứng

Dấu hiệu đầu tiên của phù được phát hiện bằng cách dùng ngón tay cái ấn vào da mặt trong xương chày trong 10 – 20 giây: Nếu xuất hiện vết lõm tồn tại lâu là có phù. Phù rõ hoặc phù toàn thân cho thấy có ứ khoảng > 3 lít nước. Những trường hợp này cần phải kiểm tra xem có tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng ngoài tim hay có cổ trướng không.

Phù khu trú:

-          Phù ở 1 chi là hậu quả của viêm tắc tĩnh mạch, chèn ép tĩnh mạch hoặc phù bạch huyết. Phù này thường có tổn thương da đi kèm (loét, viêm da…).

-          Phù do viêm thường có nóng đỏ.

-          Phù thoáng qua ở mặt đôi khi lan xuống lưỡi và niêm mạc mũi họng là những dấu hiệu điển hình của phù dị ứng (phù Quinke).

-          Phù “áo choàng” gặp trong chèn ép tĩnh mạch chủ trên, còn chèn ép tĩnh mạch chủ dưới gây phù chi dưới.

Phù toàn thân:

-          Phù tim: Phù nặng lên vào buổi chiều tối ở các phần thấp và có xu hướng giảm vào ban đêm. Kèm theo có khó thở, khó thở khi nằm là do huyết ứ ở phổi và tĩnh mạch.

-          Phù thận: Thường gặp trong hội chứng thận hư có Albumin niệu cao hay do Protein huyết thấp thường rõ vào buổi sáng ở mặt và mi mắt.

-          Phù mặt trong viêm màng ngoài tim co thắt, thấy trong lúc ngủ vì bệnh nhân có thể nằm được (không khó thở khi nằm như trong suy tim).

-          Phù trong xơ gan thường có cổ trướng, phù chi dưới và tràn dịch màng tinh hoàn.

Đặc điểm phù: Phù mới thường là phù mềm, ấn lõm, còn phù mãn tính lâu ngày trở nên rắn và khó ấn lõm.

-          Phù do tắc mạch bạch huyết không lõm và có thể rất rắn.

-          Phù có xanh tím tại chỗ thường là do tắc tĩnh mạch.

-          Phù tim thường có xanh tím toàn thân.

-          Phù trong hội chứng thận hư hay do Protein huyết thấp là phù trắng, mềm.

-          Phù niêm (gặp trong thiểu năng tuyến giáp) không phải là phù thực sự mà là toàn bộ da bị dày lên, da lạnh, thô ráp và khô.

Nếu không điều trị phù, hoặc điều trị sai phương pháp có thể gây ra các biến chứng sau:

-          Sưng đau tăng lên.

-          Hạn chế vận động, đi lại.

-          Chỗ phù cứng lên.

-          Căng da, ngứa và khó chịu.

-          Bội nhiễm, viêm loét da.

-          Xơ mô, sẹo giữa các lớp của mô.

-          Giảm tính đàn hồi của động mạch, tĩnh mạch, dây chằng, cân mạc.

-          Làm trầm trọng hơn những bệnh lý nguyên nhân (tim, thận, gan…).

Bác sĩ: Nguyễn Thùy Ngân - SKĐS

Bình luận

Tin tức mới

Xem tất cả

Sự thật chỉ ăn gạo lứt muối mè sẽ khỏi ung thư?

Không ít người mang trong mình khối u, bệnh ung thư và cả những em nhỏ bị ung thư cũng được gia đình chỉ cho ăn gạo lứt muối mè, không ăn thịt cá… với quan niệm như vậy khối u sẽ tự "chết" vì bị bỏ đói. Liệu đây có phải cách hay để chữa trị ung thư?

Tiếng ù trong tai có thể giết chết bạn bất cứ lúc nào

Nữ diễn viên 36 tuổi Andrea Syron sống tại Michigan, Mỹ đã phải trải qua phẫu thuật nguy hiểm để ngăn chặn "quả bom hẹn giờ" trong não cô, thứ có thể giết chết cô bất cứ lúc nào nhưng bị các bác sĩ chẩn đoán nhầm là dị ứng, Dailymail đưa tin.

5 năm không sốt: Nên cẩn thận với hai loại bệnh ung thư

Theo mạng tin Hoàn cầu của Trung Quốc, nếu trong một thời gian dài không sốt thì chúng ta đừng vội nghĩ mình có một cơ thể khỏe mạnh. Trên thực tế, đây lại không phải là một chuyện tốt, có thể ung thư đang gõ cửa cơ thể của chúng ta.

Tăng cân giúp não to lên

Trọng lượng cơ thể gia tăng là một nhân tố quan trọng giúp con người gia tăng kích cỡ não và bước ra khỏi “thế giới” linh trưởng.

Tại sao chúng ta càng gãi càng ngứa?

Có lẽ với nhiều người, đây chỉ là một triệu chứng đơn thuần. Tuy nhiên đằng sau nó là những vấn đề phức tạp liên quan đến não bộ và các xung thần kinh cảm giác.

50% thuốc bán trên Internet là thuốc giả

Thông tin này được đưa ra tại hội thảo Hội thảo Nâng cao sức khỏe người bệnh: Tầm quan trọng của chất lượng và phát minh trong lĩnh vực dược phẩm được tổ chức tại Hà Nội ngày 16/3.

Đây là tộc người có trái tim khỏe nhất thế giới

Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng, người Tsimané tại Bolivia, có tỉ lệ mắc bệnh tim thấp nhất trên thế giới. Trên thực tế, một người Tsimané 80 tuổi, sớ hữu trái tim khỏe hơn nhiều so với một người Mỹ 55 tuổi.

Công nghệ in 3D giúp tái tạo 100% mô hình quả tim người

Mô hình quả tim chế tạo bằng công nghệ in 3D đã cứu sống tính mạng của 1 bé trai 14 tháng tuổi trong 1 ca phẫu thuật tim. Đây là kết quả chế tạo của các kỹ sư tại trường khoa học kỹ thuật J.B Speed trực thuộc Đại học Louisville.

Bạn nên chấm dứt ngay 5 quan niệm sai lầm này về thực phẩm

Có phải cứ dầu thực vật là sẽ tốt cho sức khỏe? Đã từ lâu, chúng ta được nghe rất nhiều lời khuyên liên quan đến thực phẩm. Nhiều trong số đó đã trở thành niềm tin trong suốt một thời gian dài. Tuy nhiên, liệu tất cả những gì bạn học được về thực phẩm

Tử cung nhân tạo - Khi máy móc tạo ra được... con người

Việc sáng tạo ra tử cung nhân tạo là một tiến bộ khoa học đáng ghi nhận, nhưng giống như trí tuệ nhân tạo nếu con người không biết cách kiểm soát những phát minh một cách hợp lý thì đó chắc chắn là ngày tận cùng của nhân loại.

Bệnh hiếm Kawasaki bỗng dưng... không còn hiếm

Trong vòng một tháng nay, tại Bệnh viện (BV) Nhi Trung ương, số ca mắc bệnh Kawasaki bỗng nhiên tăng đột biến. Từng được xem là căn bệnh “lạ và hiếm”, Kawasaki tiềm ẩn nhiều nguy cơ vì gây tổn thương tim, ảnh hưởng tới tính mạng của trẻ.

Trầm cảm làm tăng nguy cơ bệnh tim

Một nghiên cứu lớn gồm hơn 3,2 triệu người cho thấy, những người bị bệnh tâm thần nặng (SMI), gồm tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm, tăng 53% nguy cơ bị bệnh tim mạch so với những người không mắc bệnh tâm thần.

2 năm trước tạo ra não mini nhân tạo, chính các nhà khoa học cũng không ngờ ngày hôm nay nó có thể tự sản sinh mạch máu

Năm 2015, các nhà khoa học tại Đại học Brown đã phát triển thành công một loại “não mini” từ mô hình được tạo ra từ việc cấy ghép 3D các tế bào thần kinh sống. Mục đích ban đầu của các nhà khoa học là tạo ra loại vật mẫu thí nghiệm mới có thể giúp giảm th

Vùng đất 900 năm không có ai mắc ung thư

Ở đó, khoảng cách cha con có thể lên tới 90 tuổi. 100 tuổi vẫn được coi ở độ tuổi trưởng thành, phụ nữ 80 tuổi trông trẻ như mới ngoài 40. Những cụ ông, cụ bà 130 tuổi vẫn lao động hăng say và nhiều người sống tới 145 tuổi.

Những cơn mưa phóng thích 800.000 nghìn tỷ vi khuẩn mặt đất vào không khí, nhiều gần bằng số sao trong vũ trụ chúng ta biết

Đừng bao giờ nếm một cơn mưa, nếu bạn không muốn trở thành một kẻ thảm sát hàng loạt. Nếm một cơn mưa là bạn đang kết thúc số phận của hàng triệu vi khuẩn, trong chuyến phiêu lưu rời khỏi mặt đất của chúng. Một số vi khuẩn ấy, thậm chí, có thể "trả thù" b

Trung Quốc thử nghiệm thành công thiết bị điều chỉnh đường huyết từ xa bằng ứng dụng điện thoại - giải pháp cho bệnh nhân tiểu đường

Hãy tưởng tượng việc người bệnh tiểu đường có thể nói lời tạm biệt với những ống tiêm vật lý, thứ mà họ đang phải sử dụng để tiêm insulin vào cơ thể mỗi ngày. Thay vào đó, họ chỉ cần cài một ứng dụng trên điện thoại di động, là đã có khả năng theo dõi mức

Đây là 6 điều không nên nói với một người mắc ung thư

Đối mặt và trò chuyện với một người mắc ung thư không phải là điều dễ dàng. Trong nhiều trường hợp, tâm lý của họ trở nên rất phức tạp. Khi đó, ngay cả bạn bè và những người thân thiết nhất của bệnh nhân cũng phải cảm thấy bối rối.

10 cách đường gây hại cho sức khỏe của bạn

Đường là một loại thực phẩm có thể quyến rũ bất cứ ai bởi hương vị ngọt ngào của nó. Đây cũng là một nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể. Tuy nhiên, việc bạn tiêu thụ quá nhiều đường sẽ gây tác hại khôn lường đến sức khỏe. Đó cũng chính là lí

Phá bỏ nguyên tắc tuần làm việc 40h, sắp xếp lại cuộc sống không theo mốc thời gian và kết quả bất ngờ cho những người thực hiện

Nguyên tắc làm việc 8 giờ/ngày, 5 ngày/tuần đã tồn tại cả trăm năm hóa ra không phải thứ gì dựa trên khoa học mà đơn giản chỉ là cách gia tăng lượng cầu cho hàng hóa tiêu dùng. Vậy thì chúng ta nên bố trí thời gian trong ngày như thế nào để đạt hiệu quả c

Rối loạn chức năng tuyến giáp liên quan đến suy tim

Nghiên cứu mới chỉ ra rằng những người bị suy giáp (tuyến giáp kém hoạt động) có nguy cơ cao bị suy tim nặng, người cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức) có thể dễ bị bất thường nhịp tim, thường là nhịp tim nhanh.

Người gầy, trẻ nhỏ cũng có thể mắc gan nhiễm mỡ

Bệnh gan nhiễm mỡ chủ yếu do rối loạn chuyển hóa tế bào gan gây ra. Nhiều người quan niệm gan nhiễm mỡ thường gặp ở những người uống nhiều rượu, bia, thừa cân, béo phì, song trên thực tế người gầy, trẻ nhỏ cũng bị mắc gan nhiễm mỡ.

Có bí mật gì trong bữa sáng của những người sống thọ?

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày, nhưng chỉ khi bạn thực hiện nó một cách khoa học. Dưới đây là vài gợi ý cho một thực đơn cung cấp nguồn năng lượng dồi dào mà những người khỏe mạnh và có tuổi thọ cao đã duy trì trong nhiều năm.

Suy hô hấp nặng hồi phục hoàn toàn nhờ tim phổi nhân tạo

Các bác sĩ Khoa hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai vừa cấp cứu thành công bệnh nhân bị suy hô hấp nặng, rối loạn đông máu, suy tuần hoàn và suy thận cấp. Hiện tại bệnh nhân đã phục hồi và được xuất viện. Theo các bác sĩ, nếu không được hỗ trợ chạy tim p

Mới chớm mùa nắng, bệnh ở trẻ đã gia tăng

Mỗi ngày 2 bệnh viện Nhi Đồng đang phải tiếp đón từ 9 - 10.000 lượt trẻ đến khám và điều trị. Bác sĩ cảnh báo, thời tiết bắt đầu vào mùa nắng nóng sẽ tạo điều kiện cho vi rút gây bệnh phát triển, phụ huynh cần tăng cường bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Cảnh giác đột ngột viêm cơ tim

Nghe bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị suy tim nặng, đe dọa tính mạng... thân nhân cứ ngỡ ngàng. Triệu chứng của bệnh này thường nhẹ như sốt, mệt mỏi, đau cơ nên dễ bị bỏ qua.

Những hiểu lầm phổ biến về muối

Muối là thực phẩm quen thuộc trong gian bếp mỗi nhà. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng có những nhìn nhận đúng về muối. Dưới đây là những hiểu lầm thường gặp về muối.

Phát hiện gen gây đột tử ở người trẻ tuổi

Các nhà nghiên cứu Canada, Nam Phi và Ý đã xác định được một gen mới có thể gây đột tử ở thanh niên và các vận động viên. Đó là gen CDH2 gây bệnh cơ tim tâm thất phải gây loạn nhịp (ARVC), một rối loạn di truyền khiến cho tim bệnh nhân ngừng đập và là ngu

Những trường hợp cần hạn chế tỏi

Tỏi có chứa một hợp chất gọi là allicin, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ăn tỏi giúp hạ huyết áp cao, đồng thời hạn chế hình thành angiotensin II, một loại hormone làm giãn nở các mạch máu.